Zoekveld

Op stedereis deur jou oorskulp

 

Met luisterboeke nou in Afrikaans beskikbaar en twee Suid-Afrikaanse stede waaroor Vlaamse, Nederlandse en Suid-Afrikaanse skrywers verhale skryf, word ʼn reis na die berge, vlaktes en klanke van Suid-Afrika moeiteloos.

 

deur Rentia Bartlett-Möhl

 

Die Vlaams-Nederlandse kultuurhuis deBuren in Brussel is ʼn platform wat verskillende Nederlandse en Vlaamse skrywers en kunstenaars as bure met mekaar verbind en skakel met diverse Europese stede. Tog waag deBuren dit ook geografies verder deur na ʼn ander vasteland te reis – na die suidpunt van Afrika waar Afrikaans gepraat word.

 

citybooks

Een van die opwindende literêre projekte waar deBuren in Europa en in Suid-Afrika – en veral ook op die internet – mee besig is, is citybooks. Die manier waarop hulle literatuurliefhebbers op reis neem na verskillende stede met hulle luisterverhale, oorskry taal, kultuur en geografiese grense. Ook word die webblad op ʼn opwindende manier as medium gebruik. Dit word nie net as ruimte ingespan van waar ʼn hele biblioteek van luisterverhale gratis afgelaai kan word nie, maar is ook ʼn ruimte wat ’n gedeelde werkruimte skep. Waar verskillende tale, verskillende kunstenaars en verskillende media met mekaar interaksie het.

Maar wat is citybooks? Saam met verskillende vennote nooi deBuren kunstenaars uit om vir twee weke in interessante – maar wel nie voor die hand liggende –  stede te bly. Vyf skrywers verwerk hulle ervarings van hierdie stad in ʼn citybook: ʼn kortverhaal, essay of ʼn reeks gedigte waarin die stad ʼn sentrale rol speel. Hierdie webteks van ongeveer 4000 woorde, word in Nederlands, Engels, Frans en die lokale taal (of tale) van die stad vertaal en ook in daardie tale voorgelees, opgeneem en as podcast gratis beskikbaar gestel.

 

Luisterboeke in Afrikaans

In 2010 het deBuren hulle eerste Suid-Afrikaanse stad gekies om by hulle citybooks-projek te betrek. Ingrid Winterbach, Ronelda Kamfer, Toast Coetzer en Brink Scholtz was die Suid-Afrikaanse skrywers wat almal citybooks oor Grahamstad geskryf het. By hierdie skakel kan hulle gratis afgelaai en beluister word.

In 2012 is  twaalf van deBuren se beste luisterverhale na Afrikaans vertaal. Verhale van bekende Nederlandse en Vlaamse skrywers soos Adriaan van Dis, Arnon Grunberg, Tommy Wieringa, Joke van Leeuwen, Kees ‘t Hart, Hafid Bouazza en Peter Holvoet-Hanssen is gekies omdat hierdie skrywers al taamlike bekendheid in Suid-Afrika het of vroeër die Stellenbosch Woordfees as gasskrywers besoek het. Nadat die twaalf verhale vertaal is, is dit in Johannesburg voorgelees en opgeneem deur van Suid-Afrika se mooiste stemme. Richard van der Westhuizen, Lochner de Kock, Ruda Landman, Rika Sennett, Hannah Borthwick en Marcel van Heerden het met hulle vertolkings bewys dat literatuur voorgelees moet word – dit moet gehoor word. Elkeen is dus  ʼn 30-minute luisterboek wat heeltemal gratis afgelaai kan word. Hierdie verhale kan Afrikaans-sprekende luisteraars en literatuurliefhebbers vir ʼn halfuur laat kennis maak met Nederlandse en Vlaamse literatuur, sowel as verplaas na verskillende stede en ruimtes waar daardie verhale afspeel.

 

Stellenbosch

In 2013 is Stellenbosch gekies as stad om ʼn citybooks-projek te loots. Die Stellenbosch Woordfees, wat in 2013 die Nederlander Arjen Duinker en die Vlaming Saskia de Coster gehuisves het, is die lokale vennoot van die projek. So het Arjen Duinker en Saskia de Coster elkeen ʼn citybook geskryf wat hulle ervarings tydens 'n besoek aan die fees en ʼn verblyf in die dorp vasvang. Die Suid-Afrikaners Marlene van Niekerk, Clinton du Plessis en ekself het ook verhale oor hierdie ‘studentedorp in ʼn lugbel’ geskryf. Die opkomende fotograaf Stefan Arno Möhl het ʼn reeks stadsportrette gemaak en die studente van die departement Joernalistiek het ʼn reeks cityoneminutes gemaak – wat bestaan uit 24 kort een-minuut lange filmclips wat korrespondeer met ʼn gewone dag op Stellenbosch. Saam vorm hierdie woorde, foto’s en video’s dus één kunswerk, met Stellenbosch as onderwerp.

 

iTunes

Die citybooks van deBuren is ook via iTunes beskikbaar. Mens kan dus gratis op die citybooks-kanaal inskryf en outomaties alle nuwe luisterverhale ontvang. Jy hoef nie eers na ʼn biblioteek of boekwinkel te gaan of ʼn enkele sent (behalwe jou eie internetkonneksie) te betaal, om uitstekende literatuur te bekom nie.

Wil jy graag reis sonder om jou te verplaas? Twaalf luisterverhale in Afrikaans, staan solank gereed om gelees, afgelaai en geluister te word. Dit is voorwaar ʼn lui manier om met soms poëtiese, dikwels eksentrieke en beslis oorspronklike letterkunde kennis te maak. Of om Afrikaans te leer deur na ʼn vertaling te luister. Die idee is dat jy na die stad - byvoorbeeld Grahamstad - verplaas word deur na 'n verhaal daaroor te luister sonder dat jy jou huis verlaat. Daar is reeds 'n paar van die verhale aanlyn sodat jy nou reeds die wyn kan proe, die akkerbome kan ruik en die witgekalkte huise van Stellenbosch kan sien.

 

Foto: Stefan Arno MöhlRentia Bartlett-Möhl is vertaler van citybooks in Afrikaans, een van die skrywers van citybooks Stellenbosch en koördineerder van die projek.